Zoeklicht op het gazon – Auke Hulst (Marloes)

De dag dat hij verdween, zou alles voorspellen

 Hij werd in 1913 geboren in Californië, huwde in 1940 met Thelma ‘Pat’ Ryan, verloor in 1960 de presidentsverkiezingen van John F. Kennedy, maar won in 1968. Hij werd in 1972 herkozen en trad in 1974 af als eerste president ooit: Richard Milhous Nixon. Auke Hulst kruipt in de huid van deze bijzondere president en richt vooral op één moment: de dag van de verkiezingen in 1960. Zoeklicht op het gazon vormt het resultaat: een prachtige beschrijving van Nixon gedurende drie belangrijke momenten in zijn leven: 1960, 1970 en 1974.

Zoeklicht op het gazon is opgedeeld in drie verschillende delen. Het eerste deel beslaat een fragment uit 1970. Nixon is president en krijgt het hevig te verduren. Massale demonstraties tegen de oorlog in Vietnam breken uit, en Nixon probeert het land bijeen te houden. Samen met zijn bediende, Manolo, trekt hij erop uit.
Het tweede deel beslaat vervolgens een eerdere periode uit het leven van Nixon. Het is 1960 wanneer Nixon de eerste verkiezingen in gaat, als tegenstander van Kennedy. Op de dag van de verkiezingen vertrekt de kandidaat met Hughes, Sherwood en DiBetta. Hij trekt langs zijn vroegere woonplaats, bezoekt de zee en steekt de grens over naar Mexico. Tijdens de rit herinnert hij zich zijn verleden, iets wat hem niet volledig rooskleurig stemt.
Het slotdeel is bestemd voor een dag uit het jaar 1972. Nixon krijgt zoveel tegenstand dat hij afstand besluit te doen van de stoel van de president: hij geeft de ruimte aan een ander.

De roman van Hulst is rijk in alles, ondanks het relatief geringe aantal pagina’s. Het verhaal van Nixon staat vol met herinneringen en overpeinzingen welke deels door Nixon vormgegeven zijn en deels door Hulst zelf. Sterk daarbinnen zijn de overpeinzingen over wereldproblemen en levensvragen van Nixon: ‘En hoe kon de morele verwerking, nee, verwildering, van een hele generatie ooit iets anders opleveren dan een morele crisis die het land in zijn bestaan zou bedreigen?’ Ze lijken aan te sluiten bij het leven van Nixon in de 20e eeuw, maar zijn ook van toepassing op de mens nu. Op die manier slaat Hulst een sterke brug tussen de mens van toen en de mens van nu.

Naarmate het verhaal vordert, krijgt de lezer meer Nixon te zien. Vooral het tweede deel, het deel waarbij Nixon zij geschiedenis bekijkt, vormt daarbij een sterke voedingsbodem. Hulst beschrijft het verhaal vanuit een hij/zij-perspectief, waarmee hij een barrière opwerpt tussen de lezer en Nixon. Dat is jammer, want op die manier komen het verdriet, de onzekerheid en de angst van Nixon minder binnen. De andere kant van de medaille is dat het mysterieuze en controversiële karakter van de minister overeind blijft; iets wat de roman versterkt.

Tegen het einde van de roman ziet de lezer hoe Nixon ‘ten onder’ gaat in zijn eigen wereld, maar tegelijkertijd blijft staan. Hij is niet langer de harde president die gewaardeerd of juist niet gewaardeerd werd, maar hij is een mens geworden. Een eenzaam mens, met angst, verdriet, vertrouwen en onzekerheden: ‘Hij was niet de klootzak die men vermoedde. Hij was alleen maar bang. Machteloos. En dus had hij macht gezocht, om zich te verheffen en zijn rechtmatige positie te veroveren tussen al diegenen die spuugden op mensen zoals hij. Maar al was hij de keizer van het gehele universum geweest, dan nog zouden ze hem niet hebben toegelaten tot hun wereld, en hij bliefde hun wereld ook niet, wel, niet, wel.’

Met de bijzondere slotakkoorden van president Nixon eindigt Hulst het verleden én speelt hij in op de wereld. Een statig geschiedenissymbool overziet de wereld van toen en levert kritiek op het nu: ‘Hij geloofde dat rassen ooit gelijk zouden zijn – niet over vijftig jaar, wel over vijfhonderd – en toch had hij in de pot van raciale rancune geroerd. (Goddank had moeder dat niet hoeven meemaken.) Hij had het voor de stemmen gedaan, maar ook omdat hij geloofde dat je kiezers niet kon uitmaken voor hillbillies in de hoop en verwachting dat ze uit gêne betere mensen zouden worden.’ De boodschap ligt bij ons. En daar kunnen we het mee doen.

Zoeklicht op het gazon / Auke Hulst / Ambo|Anthos / Omslagontwerp Roals Triebels / 189 blz. / ISBN 9789026333491

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s